Hieronder worden kosten verstaan die afhangen van de productie-omvang. Bijvoorbeeld de kosten van grondstoffen en verpakking.

Op korte termijn vertonen de variabele kosten per eenheid product dankzij de werking van de wet van de toe- of afnemende meeropbrengsten een u-vormig verloop (zie figuur hieronder).

Op lange termijn wordt de ontwikkeling van de variabele kosten beïnvloed door het optreden van schaaleffecten. Bij increasing returns to scale (schaalvoordelen) vertonen de lange termijn variabele kosten per eenheid een dalend verloop. Naast de variabele kosten onderscheidt men de vaste kosten.